Að æfa sig að keppa

Stress og vonbrigði þekkja allir. Hvort sem það tengist íþróttum eða öðrum hliðum lífsins. Þegar við setjum okkur markmið eða okkur langar til að láta eitthvað gerast, þá leggjum við ósjálfrátt ákveðna andlega líðan undir. Með því að vilja eitthvað svona mikið, þá vitum við að ef það gerist ekki, mun okkur líða illa en að sama skapi vitum við að ef markmiðið næst, þá gerist eitthvað gott. Þegar við nálgumst svo það sem skiptir okkur svona miklu máli verðum við oft vör við meira stress og ákveðinn ótta með hverjum deginum sem líður. Við verðum hrædd við að upplifa neikvæðu tilfinningarnar sem munu fylgja því ef við náum ekki markmiðinu. Við óttumst næstum því árangurinn. Þetta leiðir oft til þess að við spyrjum okkur af hverju við séum eiginlega að þessu og hvað við höfum komið okkur út í. Það sem er svo magnaðast af þessu öllu saman er að ef við náum síðan markmiðinu okkar, þá er það oft meiri léttir sem fylgir heldur en alsælan sem við höfðum ímyndað okkur þegar við settum okkur markmiðið í byrjun. Nokkrum dögum eftir að við náum markmiðinu hefur gleðin svo dvínað og við svífum ekki um á bleiku skýi lengur, heldur erum við líklega byrjuð að hugsa um næsta markmið. Þetta gerist hvort sem okkur líkar betur eða verr og þetta gerist sama hversu merkilegur árangurinn var sem við náðum.

Þegar Wilson Kipsang sló heimsmetið í maraþoni árið 2013 var hann spurður u.þ.b. 60 sekúndum eftir að hann kom í mark hvort hann gæti hlaupið hraðar. Maðurinn var að setja heimsmet og það var strax byrjað að setja pressu á næsta hlaup, næsta markmið. Þetta birtist svo á minni skala hjá okkur á öllum stigum lífsins. Ef einhver nær að hlaupa 10 km á undir 60 mínútum er strax byrjað að spyrja hvenær hún ætlar undir 55 mínútur.

Keppnishlaup eru ekki eins og margar aðrar íþróttir þar sem gefst tækifæri til að stoppa í hálfleik eða taka leikhlé ef við förum illa af stað. Við þurfum að vera klár að gefa allt sem við eigum um leið og skotið er úr byssunni. En hvernig förum við að því að undirbúa okkur svo líkaminn sé tilbúinn nákvæmlega á réttum tíma? Hér verður kynnt ákveðin nálgun til að finna þá aðferð sem hentar þér best til að undirbúa þig fyrir keppnishlaup.

Viðhorfið

Það fyrsta sem við þurfum að hafa í huga er að æfingin skapar meistarann. Til að verða fær í því að undirbúa sig fyrir keppni, þarf að æfa sig í sinni aðferð og átta sig á að þetta verður ekki fullkomið í fyrstu tilraun. Í aðdraganda mikilvægrar keppni getur byggst upp mikið stress og á keppnisdaginn sjálfan er algengt að taugakerfið sé þanið. Viðhorf til stress og spennu er eitthvað sem getur breytt miklu í undirbúningnum. Í staðinn fyrir að hugsa eingöngu um stress og spennu sem neikvæða þætti þá hafa rannsóknir sýnt að hæfilegt stress og spenna hefur jákvæð áhrif á frammistöðu. Það segir að okkur er ekki sama um það sem er að fara að gerast og það veldur því að líkaminn er betur í stakk búinn fyrir átökin sem framundan eru. Eins og með flest annað í lífinu þá viljum við halda stressinu í meðallagi, ekki hafa það of mikið og ekki of lítið. Þetta á ekki að vera eins og við séum bara að fá okkur morgunmat í rólegheitum og þetta á heldur ekki að vera eins og örlög heimsins séu á herðum okkar.

Þannig að það fyrsta sem við gerum í undirbúningi fyrir keppnishlaup er að líta á stressið og spennuna sem jákvæða þætti sem munu hjálpa okkur í keppninni sjálfri. Til að æfa hvernig við tökum á þessu getum við tekið þátt í götuhlaupum og reynt að sjá fyrir okkur að þetta hlaup sé stóra hlaupið. Þetta mun hjálpa til að byggja upp réttu spennuna en engin æfing er þó eins góð og aðalkeppnin sjálf. Þegar við erum mjög stressuð, þá erum við ekki góð í að taka margar litlar ákvarðanir þar sem hugsanir okkar beinast oft allar að hlaupinu sem er framundan. Þess vegna viljum við hafa sem flest í okkar undirbúningi í góðri rútínu þannig að undirbúningurinn gerist nánast ósjálfrátt. Það hvernig við tökum á spennunni fyrir hlaup er aðeins einn þáttur í undirbúningi okkar en fyrir mér er hann sá stærsti. Því fyrr sem við byrjum að æfa okkar andlega viðhorf til þess sem við erum að gera, því líklegri erum við til að standa okkur vel. Verum meðvituð um að stress og spenna fyrir hlaup eru jákvæðir hlutir og verum meðvituð um að heimurinn heldur áfram að snúast bæði ef við náum markmiðinu og ef allt fer í skrúfuna.